Staatsbezoek op eierschalen

Er zijn van die momenten waarop je denkt: misschien moeten we Nederland gewoon even een tijdje op slot doen. Gewoon uit voorzorg. Niet vanwege een virus, maar omdat we op staatsbezoek gaan naar iemand die binnen drie minuten beledigd kan zijn door een verkeerd uitgesproken lettergreep.

Ons koningspaar gaat naar het Witte Huis.

Dat klinkt altijd heel statig. Witte Huis. Alsof je op de thee gaat bij een keurige tante die koekjes bakt en vraagt hoe het op school gaat. Maar in werkelijkheid is het meer alsof je wordt uitgenodigd door een oom die tijdens kerst ineens begint te schreeuwen dat de maanlanding nep is en dat hij het bewijs op Facebook heeft gezien.

En dus bereiden Willem-Alexander, Máxima en premier Rob Jetten zich zorgvuldig voor op hun ontmoeting met Donald Trump. Dat betekent vooral: heel goed nadenken over wat je níét zegt.

Niet beginnen over verkiezingen.
Niet beginnen over NAVO-bijdragen.
Niet beginnen over democratische waarden.
Niet beginnen over feiten boven meningen.

Eigenlijk kun je het beste beginnen over golf. Of hamburgers. Of goud. Trump houdt van goud. Als je hem vertelt dat Paleis Huis ten Bosch misschien een gouden plafond overweegt, dan heb je al een uur gesprekstijd gewonnen.

Het schijnt dat Máxima voor de zekerheid ook een kuisheidsgordel overweegt. Niet omdat dat nou zo comfortabel zit bij een staatsbanket, maar je weet nooit met iemand die ooit heeft uitgelegd dat je vrouwen gewoon kunt “grabben by the pussy”. Diplomatieke protocollen zijn daar verrassend vaag over.

Hoewel sommigen zeggen dat ze beter bokshandschoenen kan meenemen. Gewoon voor het geval hij weer iets zegt over “nasty women”. Dan kan ze hem één keer vriendelijk doch resoluut op dat oranje hoofd tikken. Niet hard hoor, we zijn tenslotte een handelsnatie.

Rob Jetten zit ondertussen met een andere vraag: mag zijn vriend mee?

Kijk, Máxima is Argentijns. Dat is voor Trump al ingewikkeld genoeg, want dat ligt ergens tussen Mexico en Antarctica, geloof ik. Maar stel je voor dat er nog een Argentijn bij staat. En dan ook nog een homoseksuele. Dan kan het gebeuren dat Trump denkt dat het een delegatie van de Village People is.

Aan de andere kant: misschien vindt hij het juist prachtig. Trump houdt namelijk van mensen die succesvol zijn. En als er iets succesvol is, dan is het wel een land dat tegelijkertijd kaas exporteert, water tegenhoudt en een premier heeft die openlijk met zijn vriend op vakantie gaat zonder dat iemand daar een burgeroorlog over begint. Dat is voor Trump echt science fiction.

Over vakantie gesproken: de delegatie is ook gewaarschuwd om vooral geen bestemmingen te noemen als Venezuela of Cuba. Want je weet nooit. Voor je het weet zegt iemand: “Prachtig land, Cuba, mooie stranden.” En dan zegt Trump: “Stranden? Perfect. Dan vallen we het morgen binnen.” Dat gebeurt vaker bij hem dan je denkt.

Er is ook nog een delicate kwestie: Mark Rutte.

Rutte noemde hem ooit “Daddy”. Dat klinkt in Nederland al een beetje ongemakkelijk, maar in Amerika kan dat zomaar tot een familiediner leiden. De vraag is alleen of Rutte nog welkom is aan tafel. Trump houdt namelijk van loyaliteit, maar alleen als die precies duurt totdat hij boos wordt. Daarna ben je ineens “very weak”, “a disaster” of “a guy nobody has ever heard of”.

En dan is er nog Willem-Alexander. Onze koning vliegt namelijk zelf. Dat kan twee kanten op bij Trump. Of hij vindt het stoer – een staatshoofd dat zijn eigen Boeing bestuurt – of hij vindt het zielig omdat het toestel geen vergulde toiletten heeft. Dus waarschijnlijk zegt Willem-Alexander gewoon iets als “it’s the best plane, really tremendous, everybody says so”. Daar houdt Trump tenslotte van.

Diplomatie is uiteindelijk een beetje zoals oppassen op de hond van de buren. Je weet dat hij kan bijten, je weet dat hij onverwacht kan blaffen, en je probeert vooral rustig te blijven terwijl je langzaam achteruit loopt. En toch gaat Nederland daar dan zitten. Keurig in pak en cocktailjurk. Met een glimlach. Met handelsbelangen, geopolitieke stabiliteit en een koningin met een kuisheidsgordel om. Want zo zijn wij. Een klein land dat al vierhonderd jaar hetzelfde trucje doet: vriendelijk blijven tegen grote mogendheden die zich gedragen als een losgeslagen winkelwagentje.

Als het bezoek straks voorbij is en het regeringsvliegtuig weer opstijgt richting Den Haag, zal iedereen opgelucht ademhalen. Niet omdat de wereld er stabieler van is geworden. Maar omdat iedereen het gesprek heeft overleefd zonder dat iemand per ongeluk zei: “Over lange tenen gesproken …”