De verlosser heeft het pand verlaten

– Voor de ingesproken versie van de column, zie de Youtube video onderaan deze leesbare column.–

Viktor Orbán is gevallen. En ergens in een Hongaars dorpje zit nu een man van zesenvijftig zijn soep op te eten en te denken: verdorie, nu moet ik zelf weer nadenken.

Want dat is het met verlossers. Ze nemen een hoop werk uit handen. Je hoeft zelf geen mening meer te hebben over ingewikkelde dingen, want de Leider heeft die al voor je. Je hoeft je niet meer af te vragen waarom jouw leven niet geworden is wat je ervan hoopte, want de Leider heeft daar een heel helder antwoord op: Brussel. Of de Joden. Of de woke élite. Afhankelijk van het abonnement dat je hebt afgesloten.

Het mooie aan verlossers is trouwens dat ze altijd beschikbaar zijn. Er is altijd wel een regio met een gat in de ziel. Dat is de vakterm, ik verzin dit niet, historici zeggen echt “gat in de ziel”. En er is altijd wel een opportunist die dat gat wil vullen. Met zichzelf. Als stopverf. Heilige stopverf, welteverstaan, want de échte verlossers zijn niet zomaar politici. Ze zijn uitverkoren. Bestemd. Ze verschijnen op schilderijen met licht achter hun hoofd en niemand vraagt zich hardop af of ze dat schilderij zelf hebben besteld.

Orbán deed het zeventien jaar. Zeventien jaar lang was hij de man die Hongarije zou redden van de communisten, van Soros, van de migranten, van de homo’s, van het verval, van de moderniteit, van de toekomst in het algemeen. En hij leverde — dat moet je hem nageven — op één punt consequent: hij leverde zichzelf. Een villa hier, een vriendendeal daar, een familielid op een sleutelpositie. Als je Orbánisme als bedrijfsmodel bekijkt, was het eigenlijk een buitengewoon succesvol familiebedrijf. Tot de klanten door hadden dat ze de rekening betaalden.

En nu is hij weg. En nu zegt iemand al dat Péter Magyar, de man die hem versloeg, ook een megváltó is. Een verlosser. Andere verlosser, zelfde gat.

Maar maakt u zich geen zorgen, want Europa denkt mee. In Bulgarije (ook zo’n vrolijk EU-lidstaatje, hartelijk welkom bij de club) staan ze op het punt om Boiko Borisov weer aan de macht te helpen. Borisov. Een man die al drie keer premier was, drie keer werd weggestemd vanwege corruptie, en die nu gewoon weer meedoet. Omdat hij, u raadt het al, het land gaat redden. Van wie precies wisselt per persconferentie, maar de toon is vertrouwd. In Brussel zijn ze er zo aan gewend dat ze waarschijnlijk alvast een vaste parkeerplaats voor hem hebben gereserveerd.

Dit is dus de staat van onze beschaving. We hebben een Europese Unie gebouwd op rechtsstaat, democratie en gedeelde waarden, en vervolgens zitten we er met zijn allen gelaten bij te kijken hoe lidstaat na lidstaat gewoon besluit om die waarden links te laten liggen. Of rechts, daar wil ik vanaf zijn. Met als slagroom op de taart nu een land dat zegt: laten we het nog een keer proberen met de man die ons al eerder heeft leeggeroofd. Want hij klonk zo lekker zeker van zichzelf.

Mensen willen geen beleid. Mensen willen betekenis. Een verhaal. Het liefst een verhaal waarin zij de hoofdrol spelen als miskend volk dat eindelijk recht krijgt. Ik snap dat. Ik wil ook erkend worden. Ik wil ook dat iemand zegt: het is niet jouw schuld.

Het verschil is dat ik daar niet mijn rechtsstaat voor inlever.

Maar goed. Orbán is weg. Borisov komt er weer aan. Poetin volgt ooit. Trump ook, als de democratie taai genoeg is, Ghislaine Maxwell besluit om de minderjarige was alsnog buiten te hangen, of zijn nieren het eerder begeven.

En dan? Dan zit er weer ergens een man zijn soep op te eten.

En te wachten op de volgende verlosser.