Column: Het grote stilzwijgen

Het is weer verkiezingstijd. De periode van gladjakkerige leuzen, lege beloftes en rookgordijnen waar je zelfs met een infraroodkijker geen waarheid meer in ziet. Politici zijn ineens overal vóór. Vóór werk, vóór zorg, vóór onderwijs, vóór defensie, vóór de boeren, de huurders, de warmtepomp én, jawel, vóór de AOW. Alles moet méér. Behalve gezond verstand. Dat is uitgeweken naar een land zonder toeslagenaffaires.

Ondertussen stijgt het water. Of beter gezegd: het grijze getij. In 2001 tikten we voor de AOW-uitkeringen nog 700 miljoen bij uit algemene middelen, inmiddels is dat 28,5 miljard. Per jaar. Dat is geen budgettaire groei. Dat is een financiële tsunami. En wat doet de politiek? Niets. Het AOW-onderwerp is politieke suïcide. Net zoiets als op een partijcongres van de VVD “vermogensbelasting” fluisteren.

Toch zijn de feiten niet weg te masseren. 6% Van de rijksbegroting gaat inmiddels naar de AOW. En in 2040 is een kwart van Nederland 65-plus. Dat kost geld. Geld dat dan niet naar de zorg, het leger of het onderwijs kan. Dat betekent keuzes maken. Maar onze politieke elite stort zich liever in een stoelendans dan dat ze een knoop doorhakken.

En dus komen de bekende recepten op tafel: minder AOW, later AOW, géén inflatiecorrectie. Alsof je een lekkend dak repareert met een natte krant. Niemand kijkt naar de andere kant van de balans: arbeidsparticipatie. Daar zit lucht. Daar zit rek.

Neem de jeugd. Die hebben werk gedegradeerd tot een lifestyle-keuze. “Ik werk 3,5 dag per week, want ik wil balans.” Ja hoor. Balans. Tussen je yoga-retreat, je Pokémon-kaartverzameling en het bingewatchen van de nieuwste Netflix-serie. Ondertussen draagt je 28-urige werkweek precies nul komma nul bij aan de AOW van je ouders. Je Spotify-abonnement ook niet, en die Triple Caramel Cold Brew met havermelk van de Starbucks al helemáál niet.

Fulltime werken zou weer normaal moeten zijn. Maar nee hoor, we voeden onze kinderen op met fluwelen handschoenen, tillen ze op als ze struikelen over een legoblokje en noemen het een “trauma”. Ze zijn opgegroeid met troostknuffels, zelfexpressie en de overtuiging dat gevoelens belangrijker zijn dan inzet. Elke tegenwind levert een burn-out op. En dan zijn we verbaasd als de verzorgingsstaat wankelt, terwijl niemand onder de 35 nog weet wat ‘doorzetten’ betekent zonder eerst een vision board te maken.

Er is ook nog het andere onderwerp waar de meeste verkiezingsprogramma’s omheen lopen als een Hongaarse premier om een regenboogparade: fitte ouderen die willen dóórwerken. Mensen met ervaring, ruggengraat en een arbeidsethos dat niet afhankelijk is van een maandelijkse complimentendag en een pingpongtafel op kantoor. Mensen die niet na drie Zoom-meetings een “mental health break” nodig hebben, maar gewoon een bakkie pleur en weer door. Die zijn er. Tienduizenden. Maar wat doen we daarmee? Die zetten we bij het oud papier. Of erger: we sturen ze naar een sollicitatiegesprek waar de HR-dame van 27 met roze scrunchie en ‘feelgood manager’ op haar visitekaartje ze aankijkt alsof er net een faxapparaat is binnengewandeld. “U heeft een arbeidsethos?” “Oei. Dat past niet bij onze bedrijfscultuur. Wij geloven in balans. En donderdagmiddagborrels. Want vrijdag werkt iedereen thuis”

Vervolgens nemen ze liever een twintiger aan met een TikTok-verslaving, een laptop met stickers van genderfluïde kabouters, een genderneutrale koffiebeker en een bachelor ‘Creatief Ontprikkelen’ van de HAN. Iemand die in zijn CV meldt dat hij goed is in “intenties zetten” en “ruimte houden voor emoties”, maar breekt bij het geluid van een nietmachine. Printers zijn voor hem/haar/het mystieke apparaten uit een verloren tijdperk. En een werkdag van acht uur zonder therapeutische tussenstop? Onmenselijk. Het woord “overwerken” leidt net als het woord “Zwarte Piet” tot pukkels, uitslagen en zweren.

Ondertussen zitten er tienduizenden 60-plussers thuis. Barstensvol kennis, die zin hebben om door te pakken, en niet voor ieder wissewasje hun innerlijke kind hoeven te consulteren. Maar ze mogen met hun capabele handen de geraniums water geven, omdat een generatie die is opgegroeid met vingerverf en emotievalidatie hen irrelevant heeft verklaard. Zonde. Nee, erger: krankzinnig.

Lieve politiek, daar ligt kapitaal te verstoffen. Geen bruggepensioneerden, maar bruggenbouwers. Laat ze bijdragen. En weer deel uitmaken van de maatschappij. Niet omdat het moet, maar omdat het mag. Omdat het loont. Voor hen én voor de samenleving.

Wie alleen snijdt in uitgaven en blind blijft voor de opbrengstkant, is geen leider. Dat is een cijferneuker met tunnelvisie en een kapotte plusknop. Die kijkt toe hoe de staatskas leegloopt als een emmer met gaten. En nee, daar koop je straks geen rollator van. Zelfs niet bij Lidl. Misschien een wiebelig krukje, maar dan moet je ‘m zelf nog in elkaar schroeven. En de enigen die dat straks nog kunnen …